२१ मंसिर २०७८, मंगलवार
December 7, 2021, Tuesday

पैसा कमाउनकै लागि हुन्छ अप्रेसन

पैसा कमाउनकै लागि हुन्छ अप्रेसन

काठमाडौँ– मानिस जन्मेपछि, विवाह, सन्तान जन्माउने आदि प्रक्रिया नियमित कुरा नै हो । स्वास्थ्य सेवा र प्रविधि विकासका कारणले पछिल्ला दिनमा सन्तान जन्माउने तरिका र विधिमा पनि व्यापक परिवर्तन आएको छ ।

काठमाडौँ जिल्लाका स्वास्थ्य संस्थाहरूमा गतवर्ष भएको प्रसूतिको तथ्याङ्क हेर्ने हो भने यो ज्यादै डरलाग्दो बन्दै गएको छ ।

विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनले सन् १९८५ देखि नै सिजेरियन सेक्सन अर्थात् अप्रेसन गरी बच्चा जन्माउने दरलाई १० देखि १५ प्रतिशतलाई सामान्य भनेको छ ।

अर्थात् १० देखि १५ प्रतिशत दरलाई ‘आइडल’ मानेर विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनले यससम्बन्धी काम गरिरहेको छ ।

नेपालमा पनि देशैभर हुने कुल सुत्ेकरीको ७ प्रतिशतको हाराहारीमा सी सेक्सन अर्थात् अप्रेसन गरी बच्चा जन्माउने गरिएको छ । यो तथ्याङ्क ग्रामीण भूभागमा घरमै बच्चा जन्माउने समेतलाई आधार मानिएको हो । स्वास्थ्य संस्थामा गएर बच्चा जन्माउनेमध्ये पनि करिब २६ प्रतिशतको अप्रेसन हुने गरेको छ ।

तर राजधानी काठमाडौँको तथ्याङ्क हेर्ने हो भने, यो ज्यादै डरलाग्दो बन्दै गएको छ । जिल्ला जनस्वास्थ्य कार्यालय काठमाडौँमा उपलब्ध तथ्याङ्कअनुसार आर्थिक वर्ष २०७३÷७४ मा जिल्लामा कुल ३३ हजार ८ सय ३ जना महिला सुत्केरी भएका छन् ।

३३ हजार ८ सय ३ जना महिला सुत्केरी हुँदा १२ हजार १ सय ५९ जनाको भने अप्रेसन गरी बच्चा जन्माइएको छ । सुत्केरी भएका कुल महिलामध्ये ३६ प्रतिशत महिलाको अप्रेसन गरी बच्चा जन्माइएको छ ।
यो तथ्याङ्कलाई अझै गहन विश्लेषण गर्ने हो भने काठमाडौँमा सुत्केरी भएका महिलामध्ये सरकारी स्वास्थ्य संस्थामा गएर अप्रेसन गर्ने महिलाको प्रतिशत ज्यादै कम छ । तर सुविधासम्पन्न भनिएका महँगा अस्पतालमा सुत्केरी हुन जाने अधिकांश महिलाहरूको पेट चिरिएको छ, अर्थात् अप्रेसन गरी बच्चा जन्माइएको छ ।

निजी अस्पतालमा अधिकांशको ‘सी सेक्सन’
काठमाडौँका अस्पतालहरूमा भएको सिजेरियन सेक्सन अर्थात् अप्रेसन गरी बच्चा जन्माइने दरलाई हेर्ने हो भने अधिकांश निजी अस्पतालको सी सेक्सन दर ६० प्रतिशतभन्दा माथि छ । सामुदायिक अस्पताल र आमा सुरक्षा कार्यक्रम लिएका अस्पतालको दर भने ५० प्रतिशतभन्दा तल देखिएको छ ।

रिफरल अस्पताल भए पनि परोपकार प्रसूतिगृह लगायत केही सरकारी अस्पतालको सी सेक्सन दर भने अन्यको तुलनामा कमै देखिएको छ ।

कुन अस्पतालमा कति प्रतिशत अप्रेसन ?
काठमाडौँमा गत आर्थिक वर्षमा सुत्केरी भएका महिलामध्ये राम्रा भनिएका र अत्यधिक महँगा अस्पतालमा नै बढी अप्रेसन गरी बच्चा जन्माइएको छ ।

वयोधामा ९९ प्रतिशत
आर्थिक वर्ष २०७३/७४ मा वयोधा अस्पतालमा सुत्ेकरी हुन जाने ९९ प्रतिशत महिलाको अप्रेसन गरी बच्चा जन्माइएको छ ।

वयोधामा सुत्केरी गराइएको ८७ जना महिलामध्ये ८६ जनाको अप्रेसन गरी बच्चा जन्माइएको छ ।

अर्थात् ८७ जनामध्ये १ जनाको मात्रै सामान्य अवस्थामै बच्चा जन्माइएको छ ।

नर्भिकमा ८९ प्रतिशत
त्यसैगरी प्रसूति गराउँदा बढी अप्रेसन गराउने अर्को अस्पताल हो, नर्भिक इन्टरनेसनल हस्पिटल । नर्भिकमा गत आर्थिक वर्षमा ४ सय १० जनाले बच्चा जन्माएकामा ३ सय ६६ जनाको अप्रेसन गरिएको छ ।

ओम अस्पतालमा ८७ प्रतिशत
वरिष्ठ स्त्रीरोग विशेषज्ञ डाक्टर भोला रिजालले चलाएका चावहिलको ओम अस्पतालको अवस्था पनि उस्तै छ । ओममा गत आवमा ८ सय ८४ जनाले बच्चा जन्माएकामा ७ सय ६९ जनाको अप्रेसन गरिएको छ ।

भ्याली मेटरनिटीमा ८५ प्रतिशत
प्रजनन् स्वास्थ्य परीक्षणदेखि सेवामा अगाडि रहेको भ्याली मेटरनिटी क्लिनिकको अवस्था पनि उस्तै डरलाग्दो छ । भ्याली मेटरनिटीमा गत आ.व.मा कुल ६ सय ५१ जना महिला सुत्केरी हुँदा ५ सय ५४ जनाको पेट चिरिएको छ ।

ग्र्यान्डीमा ८३ प्रतिशत
काठमाडौँकै अर्को सुविधासम्पन्न अस्पताल ग्र्यान्डी अन्तर्राष्ट्रिय अस्पतालको सी सेक्सन दर पनि उस्तै छ । ग्र्याण्डीले गत आ.व.मा कुल ३ सय ८ जनाको सुत्केरी गराएकोमा २ सय ५६ जनाको अप्रेसन गरिएको छ ।

ब्लु क्रसमा शतप्रतिशत
यता ब्लु क्रस अस्पतालमा शतप्रतिशत सी सेक्सन डेलिभरी देखिएको छ । तर ब्लु क्रसले गत आ.व.मा एकजना मात्रै महिला सुत्केरी गराएको थियो । तर ती महिलाको पनि अप्रेसन गरी बच्चा जन्माएकाले यो शतप्रतिशत देखिएको हो ।

सिभिलमा ४२ प्रतिशत
सरकारी अस्पताल भए पनि सिभिल अस्पतालको सी सेक्सन दर पनि धेरै माथि नै रहेको छ । सिभिलमा गत आ.व. मा १ हजार ७ जनाले बच्चा जन्माएकामा ४ सय २५ जनाको अप्रेसन गरी बच्चा जन्माइएको छ । जुलाई प्रतिशतमा हेर्दा ४२ प्रतिशत हुन्छ ।

प्रसूति गृहमा २८ प्रतिशत
सरकारी अस्पताल भए पनि प्रसूति गृहको सी सेक्सन दर पनि सामान्यभन्दा बढी नै छ । तर यो देशैभरका अस्पतालका रेफरल सेन्टर भएकाले यो दर बढेको प्रसूति गृहको दाबी छ । गत आ.व.मा परोपकार प्रसूति गृहमा १८ हजार ८ सय १४ जना महिला सुत्केरी हुँदा ५ हजार १ सय ८७ जनाको अप्रेसन गरिएको छ ।

एनएमसीमा २६ प्रतिशत
निजी अस्पताल भए पनि अत्तरखेलको नेपाल मेडिकल कलेजमा भने सी सेक्सन दर केही कम देखिएको छ । सरकारको आमा सुरक्षा कार्यक्रम लिएकाले पनि हुनसक्छ यहाँको सी सेक्सन दर जम्मा २६ प्रतिशत मात्रै छ । आर्थिक वर्ष २०७३÷७४ मा एनएमसीमा सुत्केरी भएका २ हजार ९ सय ८७ महिलामध्ये ७ सय ९० जनाको मात्रै अप्रेसन गरिएको छ ।

चल्नाखेल प्राथमिक स्वास्थ्य केन्द्रमा ८ प्रतिशत
सरकारी संस्था चाल्नाखेल प्राथमिक स्वास्थ्य केन्द्रमा भने सी सेक्सनको दर ८ प्रतिशत मात्रै देखिएको छ । चाल्नाखेलमा गत आ.व. मा १२ जना महिला सुत्केरी हुँदा १ जनाको मात्रै अप्रेसन गरिएको छ ।

जनस्वास्थ्य कार्यालय भन्छ, ‘यो त अति भयो’
काठमाडौँ जिल्लामा सी सेक्सन डेलिभरीको तथ्याङ्क डरलाग्दो रूपमा बढिरहेको छ । अधिकांश निजी अस्पतालको सी सेक्सन दर सरकारीभन्दा ३ गुणा बढी छ भने विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनले मानेको आधारभन्दा ६ गुणा माथि छ ।

 

तर जिल्ला जनस्वास्थ्य कार्यालयले यसलाई कसरी हेरेको छ त ?


जिल्ला जनस्वास्थ्य कार्यालयका सूचना अधिकारी एवम् तथ्याङ्क अधिकृत पुस्कर बिजुक्छे भन्छन्, ‘यो त अति भयो । परोपकार प्रसूति गृह रेफरल सेन्टर भएको कारण केही बढी छ, तर पनि अन्य निजी अस्पतालको भन्दा ज्यादै कम छ । तर सुविधासम्पन्न भनिएका निजी अस्पतालमा यो दर अत्यधिक बढिरहेको छ । हामीले यसलाई घटाउन र अनावश्यक अप्रेसन नगर्न भनेका छौँ ।’

सरकारी डाक्टर भन्छन्, २० प्रतिशतमा झार्नुपर्छ
यता परोपकार प्रसूति गृहका निर्देशक प्राध्यापक डाक्टर जागेश्वर गौतम भने सी सेक्सन दरलाई २० प्रतिशतमा झानुपर्ने बताउँछन् । अत्यावश्यक अवस्थामा अप्रेसन गरे पनि सामान्य अवस्थामै अप्रेसन गर्नु गलत भएको उनको ठम्याइ छ । सी सेक्सन डेलिभरीले भविष्यमा विभिन्न स्वास्थ्य समस्या ल्याउने भएकाले बिरामी, बिरामीका आफन्त र डाक्टर स्वयम्ले यसबारे ध्यान दिनु जरुरी भएको गौतम बताउँछन् । परोपकार प्रसूति गृह रेफरल अस्प्ताल भएकाले यहाँ पनि २८ प्रतिशतको हाराहारीमा अप्रेसन हुने गरेको छ । तर यसलाई पनि हामी २० प्रतिशतमा झार्ने कोसिस गरिरहेका छौँ ।

सी सेक्सनले स्वास्थ्यमा निरन्तर समस्या ल्याउँछ

वरिष्ठ प्रसूतिरोग विशेषज्ञ डाक्टर जागेश्वर गौतमले प्रजनन् स्वास्थ्यमा काम गरेको २ दशक भयो । उनी सकेसम्म बिरामी र उनीहरूका आफन्तलाई बच्चा जन्माउँदा अप्रेसन नगर्न सल्लाह दिन्छन् ।

अप्रेसन गरेर बच्चा जन्माउँदा तत्कालीन तथा दीर्घकालीन स्वास्थ्य समस्या आउने गौतम बताउँछन् । सी सेक्सन गरेका महिलाहरूलाई हर्निया तथा पेट दुख्ने समस्या भइरहने उनी बताउँछन् ।

सी सेक्सन गर्दा बढी रगत बग्ने, पेटमा घाउ हुने समस्या पनि हुन्छन् । अप्रेसन गर्दा एनेस्थेसियाको प्रयोग गर्नुपर्ने भएकाले कसै कसैलाई मुटु तथा टाउकोमा पछिसम्म समस्या आउने उनी बताउँछन् ।

एक पटक अप्रेसन गरी बच्चा जन्माएपछि अर्कोपटक पनि अप्रेसन नै गर्नुपर्ने भएकाले २ पटकभन्दा बढी बच्चा जन्माउन नसकिने समस्या पनि हुन्छ । त्यसैले अप्रेसन गर्नुभन्दा सकेसम्म ‘नर्मल डेलिभरी’ गराउन सुझाव दिनछन्, डाक्टर गौतम ।

‘अन डिमान्ड’ डेलिभरीले अप्रेसन बढ्यो

पछिल्लो समय काठमाडौँको सी सेक्सन दर बढ्नुको एउटा प्रमुख कारण अन डिमान्ड सी सेक्सन पनि हो ।

बिरामीले आफू एक वा दुईवटा मात्रै सन्तान जन्माउने र प्रसव पीडा नलिने भन्दै डाक्टरलाई अप्रेसन गरिदिन आग्रह गर्छन् ।

सरकारी अस्पतालमा अन डिमान्ड डेलिभरी सम्भव नभए पनि निजी अस्पतालमा भने अन डिमान्ड डेलिभरी बढी नै हुने गरेको छ ।

निजी अस्पतालका डाक्टरलाई कुनै रिस्क पनि नहुने र बिरामीले नै माग गरेपछि उनीहरूले अप्रेसन गरिदिने गरेका छन् ।

पैसा कमाउनकै लागि अप्रेसन !

अहिले काठमाडौँका सामान्य निजी अस्पतालमा पनि अप्रेसन गरी बच्चा जन्माउँदा एक लाख रुपियाँभन्दा बढी लाग्छ । अझ सुविधासम्पन्न भनिएका वयोधा, ग्र्यान्डी, ब्लु क्रसलगायतका अस्पतालमा अप्रेसन गरी बच्चा जन्माउँदा त सरदर ३ लाखको हाराहारीमा रकम तिर्नुपर्छ ।

नर्मल डेलिभरी गर्दा धेरै पैसा लिन नपाइने, अस्पतालमै धेरै दिन राख्नु नपर्ने हुँदा वेड चार्जलगायतका शुल्क लिन पनि पाइँदैन । यस्ता अस्पतालमा हुने खानेका परिवार जाने भएकाले पैसा तिर्न समस्या पनि भएन । त्यसकारण यस्ता अस्पतालमा सुत्केरी हुन जाने अधिकांशको अप्रेशन नै गरिने गरिएको छ ।

अस्पताल र डाक्टरको ‘नो रिस्क’

२०६२/६३ को जन आन्दोलनपछि निजी अस्पताल तोडफोडले व्यापकता पाएको छ । उपचारका क्रममा बिरामीको मृत्यु भएमा वा स्वास्थ्यमा केही समस्या आएका यस्ता अस्पतालमा तोडफोड हुने, डाक्टरहरूमाथि हातपात हुने र क्षतिपूर्ति माग गर्नेको सङ्ख्या बढेको छ ।

जसको कारण अस्पतालले पनि रिस्क लिन चाहँदैनन् र नर्मल डेलिभरी हुने केशलाई पनि अप्रेसन गरिदिने गरेका छन् ।

होला त ‘सी सेक्सन’मा कमी ?
विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनले आदर्श मानेभन्दा झण्डै ३ गुणा बढी अप्रेसन भइरहेछ, काठमाडौँमा । यसको प्रमुख कारण भनेको बिरामी वा तिनका आफन्तलाई राम्रो परामर्श दिन नसक्नु नै हो ।

अप्रेसन गर्दा तत्काललाई सहज भए पनि भविष्यमा धेरै समस्या पार्ने भएकाले यसलाई कमी गर्नैपर्छ । अन डिमान्ड र नो रिक्स भन्दै पैसा कमाउनकै लागि निजी अस्पतालले धमाधम अप्रेसन गर्न थाल्ने हो भने

यसले अरू थप समस्या ल्याउन पनि सक्छ । यसैले सबैभन्दा पहिलो आवश्यकता भनेको समयमै परामर्श दिनु अपरिहार्य भएको प्रजनन् स्वास्थ्यका चिकित्कहरू बताउँछन् ।

के भन्छन्, विदेशी डाक्टरहरू 
भारतकी स्त्री रोग विशेषज्ञ डाक्टर मधु गोयल भन्छिन्, सिजेरियन डेलिभरी पछि स्वस्थ हुन निकै समय लाग्छ, जबकि नर्मल डेलिभरी भएका महिला एकदमै छिटो स्वस्थ बन्छिन् ।

सिजेरियन डेलिभरीपछि धेरै रगत बग्ने भएकाले कमजोरी, आमाको दूध नै नआउने र डिप्रेसन हुनेसम्मको समस्या हुन सक्छ । त्योबाहेक अप्रेसनपछि महिला मोटो हुने र मधुमेहको रोगसमेत लाग्ने सम्भावना अधिक रहन्छ ।

साइत हेरेर बच्चा जन्माउन चाहन्छन्
भारतकी चिकित्सक मधु गोयलको अनुभव पनि यस्तो छ– कतिपय महिलाहरू आफ्नो बच्चा कुनै खास दिन वा खास साइतमा जन्माउन चाहान्छन् । त्यस्तो अवस्थामा डाक्टरलाई सी सेक्सनको विकल्प छैन ।
डाक्टर मधु गोयल सिजेरियन सेक्सनको थप कारणबारे भन्छिन्, ‘पछिल्लो समय महिलाहरू बढी उमेरमा गर्भवती हुने र शारीरिक व्यायम नगर्ने कारणले पनि बाध्य भएर सिजेरियन डेलिभरी गर्नु परिरहेको छ ।’

जो आमा बन्न डराउँछन्
डाक्टर मधु भन्छिन्, सिजेरियन सेक्सनको दर बढ्नुको कारण हाम्रो रहनसहन पनि हो । महिलाहरू ढिलो उमेरमा बिहे गर्ने, ढिलो उमेरमै बच्चा जन्माउने र पर्याप्त शारीरिक व्यायम नगर्ने कारणले नर्मल डेलिभरी सहज छैन ।

कतिपय अवस्थामा महिलाले बच्चा जन्माउन बल गर्दिनन् र आमा र बच्चा दुवैलाई खतरा छ, त्यस्तो अवस्थामा हामी बाध्य हुन्छौँ, सी सेक्सन गर्नमा । कतिपय अवस्थामा भने महिलालाई सिजेरियन डेलिभरीका लागि यसकारण बाध्य पारिन्छ, जब नर्मल डेलिभरीका लागि डाक्टरसँग लामो समय हुँदैन । यद्यपि विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनले बनाएको २६ बुँदे निर्देशिकामा के भनिएको छ भने गर्भवती महिलालाई बच्चा जन्माउने प्रशस्त समय दिइयोस् ।

छिमेकी देश भारतमा यतिबेला सिजेरियन डेलिभरीको औसत दर १८ प्रतिशतको हाराहारीमा छ । जबकि नेपाल र भारतभन्दा बढी विकसित देशहरूमा सिजेरियन डेलिभरीको दर ज्यादै कम छ ।
सन् २०१५ मा गरिएको एक अध्ययनअनुसार बेलायतमा प्रति १ सय महिलामा ११ जनाको मात्रै सिजेरियन डेलिभरी गरिन्छ । त्यसैगरी नर्वेमा यो दर ६ दशमलब ६ प्रतिशत छ । इटालीमा भने यो दर २५ प्रतिशतको हाराहारीमा छ । विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनको निर्देशिकाअनुसार महिलाले डिमान्ड गरे पनि पहिले उनीहरूलाई नर्मल डेलिभरीका लागि मानसिक रूपले तयार पार्नुपर्ने उल्लेख छ ।

Ratopati.com

Related News

जसले ९१ पटक रक्तदान गरे
जसले ९१ पटक रक्तदान गरे
  • १६ फाल्गुन २०७४, बुधबार

विराटनगरका औषधि व्यवसायी हरिमोहन श्रेष्ठले ९१औँ पटक रक्त्तदान गरेका छन्। विराटनगर ट्राफिकचोकमा संगीता मेडिकल हल नामको औषधि पसल सञ्चालन गर्दै...

एकीकृत रामारोशन बिकास समाज कोटेश्वर काठमाडौ द्वारा रामारोशन गाउँपालिका अछाम लाई सहयोग
एकीकृत रामारोशन बिकास समाज कोटेश्वर काठमाडौ द्वारा रामारोशन गाउँपालिका अछाम लाई सहयोग
  • १६ फाल्गुन २०७४, बुधबार

एकीकृत रामारोशन बिकास समाज कोटेश्वर काठमाडौ द्वारा रामारोशन गाउँपालिका अछाम क्षेत्रमा Covid-19 को सम्भाबित संक्रमण बाट वच्न र रोकथाम को...

धन्वन्तरी जयन्ती एवं राष्ट्रिय आरोग्य दिवस ललितपुर आयुर्वेदमा यसरी मनाईयो
धन्वन्तरी जयन्ती एवं राष्ट्रिय आरोग्य दिवस ललितपुर आयुर्वेदमा यसरी मनाईयो
  • १६ फाल्गुन २०७४, बुधबार

सामाजिक विकास मन्त्रालय, प्रदेश सरकार, स्वास्थ्य निर्देशनालय,जिल्ला आयुर्वेद स्वास्थ्य केन्द्र, ताल्छिखेल, ललितपुरका तथा निजी आयुर्वेद कम्पनीहरुको संयुक्त सहभागितामा धन्वन्तरी जयन्ती...

TOP