२१ असार २०७९, मंगलवार
July 5, 2022, Tuesday

कोरोनाले देशैभरका माघे संक्रान्ति मेला प्रभावित

कोरोनाले देशैभरका माघे संक्रान्ति मेला प्रभावित

माघे संक्रान्तिका दिन नेपालका विभिन्न तीर्थ तथा धार्मिक स्थलमा लाग्ने गरेको मेला–महोत्सव कोरोना कहरका कारण प्रभावित भएको छ । नेपाल सरकार तथा तथा स्थानीय प्रशासनले मेला–महोत्सवमा रोक लगाएका कारण मेला प्रभावित भएको हो । शुरूमा प्रसिद्ध तीर्थस्थल देवघाटधाममा माघे संक्रान्ति पर्वमा स्नानका लागि आएका भक्तजनलाई प्रवेश गर्न दिइएको थिएन । शनिबार बिहान ८:३० बजेपछि पैदल यात्री भक्तजनलाई मात्र प्रवेश दिइएको थियो ।

कोरोना संक्रमणका कारण देवघाटमा बाहिरी जिल्लाबाट आउने व्यक्तिलाई प्रवेश निषेध गर्ने भनिए पनि पैदलयात्रामार्फत आउनेलाई प्रवेश गर्न दिइएको देवघाट क्षेत्र विकास समितिका कार्यकारी निर्देशक धिरणबाबु घिमिरेले बताउनुभयो । निकै कम मात्र भक्तजनलाई प्रवेश दिइएको उहाँले बताउनुभयो । ‘कोरोना जोखिम रहेकाले स्वास्थ्य मापदण्ड अपनाएर स्नान गर्न अनुरोध गर्यौं’, घिमिरेले भन्नुभयो– ‘सवारीसाधनलाई भने देवघाट प्रवेशमा रोक लागइएको छ ।’

तनहुँ र चितवनतर्फ गरी करिब ५ हजार भक्तजनले स्नान गरेको अनुमान गरिएको छ । ५ लाखभन्दा बढी भक्तजन आउने मकर संक्रान्तिमा ५ हजार निकै कम संख्या हो । देवघाट गाउँपालिका–५ स्थित त्रिशूली नदी र कालीगण्डकी नदीको संगम त्रिवेणीमा शुक्रबार बिहान बाँसको लिंगो गाडेर माघे संक्रान्ति मेलाको शुभारम्भ गरिएको थियो । माघे संक्रान्तिमा देवघाटमा हुने मेला नेपालकै सबैभन्दा ठूलो र प्रसिद्ध मानिन्छ । गोसाइँकुण्डबाट बगेको त्रिशूली र दामोदर कुण्डबाट बगेको कालीगण्डकीको संगम देवघाटको वेणीमा स्नान गर्नाले पुण्य प्राप्त हुने विश्वास रहेको छ ।

अनौपचारिक मेला
कोरोनाका कारण रूरू (रिडी) क्षेत्रको मकर मेला प्रभावित बनेको छ । यद्यपि मकर अर्थात् माघे संक्रान्तिको अवसरमा भक्तजनहरुले सावधानी अपनाउँदै अनौपचारिकरूपमा पाल्पा, गुल्मी र स्याङ्जाको संगमस्थल रूरू क्षेत्र रिडीमा धार्मिक कर्म गरेका छन् । विगतका वर्षमा उल्लासमय वातावरणमा धार्मिक कर्मका साथै व्यापारिक गतिविधि र मेला महोत्सवसमेत आयोजना हुने गरेको थियो । यसपालि कोरोना महामारीका कारण अनौपचारिकरूपमा मात्र पर्व मनाइएको हो । माघे संक्रान्तिको अवसरमा परम्परादेखि नै कालीगण्डकी रूरू क्षेत्रधाम रिडीमा जेठी, माइली र कान्छी संक्रान्तिका रूपमा धार्मिक मेला लाग्ने परम्परा छ ।

ऋषिकेश्वर मन्दिर रूरूधाम रिडी धार्मिक मेलामा भक्तजनको न्यून उपस्थितिमा धार्मिक कर्म भएको थियो । कोरोना महामारीका कारण कुनै पनि औपचारिक कार्यक्रम नहुँदा गत वर्षको तुलनामा न्यून संख्यामा भक्तजनको उपस्थिति रिडी मेलामा देखिएको स्थानीयले बताएका छन् ।रिडीमा बिहीबार बिहानैदेखि स्नान गर्नेहरु कम देखिएका थिए । स्थानीय प्रशासनले कोरोनाका कारण देखाउँदै २५ जनाभन्दा बढी भेला हुन रोक लगाएका कारण रिडी मेलामा भक्तजनहरुको कमी देखिएको हो । यद्यपि कालीगण्डकी नदीमा नुहाउन आउनेहरुलाई प्रहरीले मास्क अनिवार्य गरेको थियो । यस वर्ष रिडीमा नुहाउनकै बाहिरी जिल्लाबाट आउने कम भएका छन् । पाल्पा, गुल्मी, स्याङ्जा, नवलपरासी, रुपन्देही, कपिलवस्तु, अर्घाखाँची, कास्की तथा अन्य जिल्लाबाट भक्तजनहरु स्नान गर्नका लागि आउने गर्दथे । यसपटक जिल्ला भित्रै र बाहिरबाट पनि कोरोनाको त्रासका कारण निकै कम भक्तजन आएका थिए भने मनोरञ्जनात्मक अन्य कार्यक्रम पनि भएनन् ।

माघे संक्रान्तीको अवसरमा कालीगण्डकीमा स्नान गर्नाले अन्जानमा गरेका सम्पूर्ण पाप नाश हुने, मृत्युपछि स्वर्गमा बास हुने जनविश्वास रहेको पाइन्छ । पाल्पा, गुल्मी, अर्घाखाची, स्याङ्जा, रुपन्देही जिल्लाबाट रूरू क्षेत्र रिडीमा कालीगण्डकी स्नान गरी भगवान्को दर्शन गर्न जाने परम्परा नै रहेको छ । रूरू नेपालको चार धाममध्ये एक भएकाले यसको विशेष धार्मिक महत्व रहेको छ ।

विगतका वर्षहरु जस्तै धार्मिक मेलामा रुकुम, रोल्पा, डोल्पाबाट, मनाङ, मुस्ताङबाट काम्लो, कम्मल, राडी, पाखी, बासबाट उत्पादित विभिन्न किसिमका डाला, पाथी, काइयो लगायतका घरेलु सरसमान बिक्रीका लागि यस क्षेत्रमा आउने गर्दथे । भक्तजनहरुको चहल पहलमा कमी भएकाले रिडी बगरमा बसेका राडीपाखी व्यापारी भने चिन्तित भएका छन् । धार्मिक मेलामा गुल्मीको गुड, पाल्पाको सुन्तला बिक्रीका लागि राखिएको छ । तर, व्यापार पनि निकै कम भएको सम्बन्धित व्यापारीको भनाइ छ ।

मकर मेला प्रारम्भ
बाह्रवर्षे तीर्थयात्राका रूपमा लाग्ने पनौतीको एकमहिने मकर मेला कोरोना भाइरसका बाबजुद माघ १ गतेदेखि शुरू भएको छ । स्वास्थ्य सुरक्षा मापदण्डविपरीत सहभागीले अपनाउनुपर्ने स्वास्थ्य मापदण्ड नअपनाई मेलामा सहभागी भइरहेका छन् । स्थानीय प्रशासनले मेलामा २५ जनाभन्दा धेरै सहभागी नहुन आदेश जारी गरेको थियो । तर, सर्वसाधारण त्यसको परवाह नगरी मेलामा निर्धक्क सहभागी भएका हुन् । माघ १ गतेदेखि २९ गतेसम्म मकर मेला लाग्नेछ । नेपालमा एकमात्र स्थान उत्तर प्रयागका रूपमा चिनिने पनौतीमा लाग्ने मकर मेलाको धार्मिक विशेषताका कारण देश तथा विदेशबाट समेत भक्तजन मेला भर्न आउने गरेका थिए ।

सत्ययुगमा देवराज इन्द्रले ऋषि गौतमकी पत्नी अहिल्यासँग छल गरेर अनुचित यौनसम्बन्ध कायम गरेपछि गौतम ऋषिको श्रापबाट मुक्त हुन पनौतीमा आएर तपस्या गरेका थिए । उनी पापबाट मुक्त भएका थिए भन्ने लोक आख्यान छ । त्यही किम्वदन्तिका आधारमा पनौतीमा हरेक १२ वर्षमा एक महिना त्रिबेणी धाममा मेला लाग्दै आएको छ । त्रिवेणी धाममा आई स्नान गर्दा आफूले जीवनमा गरेका हरेक पापबाट मुक्त भइन्छ भन्ने विश्वास जनमानसमा रहेको इतिहासका जानकार सूर्यप्रसाद लाकोजुले बताउनुभयो ।

महाभारतका प्रमुख पात्रहरु पाँचपाण्डवकी पत्नी द्रौपदीको मन्दिर पनौतीमा रहेको छ । प्राचीन समयमा इन्द्र, महादेव, विष्णु, अहिल्या, शची, पार्वती, गोरखनाथ, पाण्डव आदि देविदेवता र महापुरुषहरु पनौतीलाई तपोभूमि मानेर पनौतीमा आउने गरेको जनश्रुति रहेको छ । जगदगुरु शंकराचार्य, बन्धुदत्त, राजा मानदेव, हरिसिंहदेव, नरेन्द्रदेव, पृथ्वीनारायण शाह, बेलायती युवराज्ञी डायनाजस्ता व्यक्तित्व पनौतीमा आई पनौतीका बारेमा प्रशंसा गरेको ऐतिहासिक दस्तावेज रहेको लाकोजुले बताउनुभयो ।

मकर मेलामा पद्मावती, लीलावती र गुप्त रूपमा बहने रुद्रावतीको संगम रहेकाले त्रिवेणीको संगममा स्नान गर्ने चलन छ । स्नानलगत्तै इन्द्रेश्वर महादेवको दर्शन गरी गोरखनाथ डाँडामा गई दर्शन गर्ने गरिन्छ । भक्तजनहरुको घुइँचोका कारण पनौतीबाट कोराना भाइरसको थप संक्रमण फैलन सक्ने चिन्ता स्थानीयमा छ ।

Related News

मतदाता नामावलीमा नाम दर्ता गर्न के–के कागजात चाहिन्छ ?
मतदाता नामावलीमा नाम दर्ता गर्न के–के कागजात चाहिन्छ ?
  • २ माघ २०७८, आईतवार

सरकारले असार १ गतेदेखि मतदाता नामावलीमा नाम दर्ता गरिरहेको छ । यसअघि मतदाता नामावलीमा नाम दर्ता गर्न छुटेका तथा भर्खरै...

भेरी–बबई डाइभर्सन आयोजना सकिन तीन वर्ष लाग्ने, ५६ प्रतिशत काम सम्पन्न
भेरी–बबई डाइभर्सन आयोजना सकिन तीन वर्ष लाग्ने, ५६ प्रतिशत काम सम्पन्न
  • २ माघ २०७८, आईतवार

राष्ट्रिय गौरवको आयोजना अन्तर्गत रहेको भेरी–बबई डाइभर्सन आयोजनाको निर्माण सक्न अझै तीन वर्ष लाग्ने देखिएको छ । याे आयोजनाको हालसम्म...

अन्तर्राष्ट्रिय योग दिवस मनाइयो
अन्तर्राष्ट्रिय योग दिवस मनाइयो
  • २ माघ २०७८, आईतवार

मानवका लागि योगको नारा सहित आठौँ अन्तर्राष्ट्रिय योग दिवस देशैभर मनाइएको छ । काठमाडौं स्थित नेपाली आर्मी क्लवमा आयोजित कार्यक्रमलाई...

TOP