१ कार्तिक २०७८, सोमबार
October 18, 2021, Monday

कसरी बन्ने पर्फेक्ट अभिभावक ?

कसरी बन्ने पर्फेक्ट अभिभावक ?

बच्चाका सन्दर्भमा केहि भनाई प्रचलित छन् । जस्तो कि, बालबालिका भनेका काँचो माटो हुन् । हुने बिरुवाको चिल्लो पात ।
बालबालिका काँचो माटो नै हुन्, जो परिस्थिती र परिवेश अनुसार जस्तो पनि बन्न सक्छ । एउटा बच्चाको भविष्य उनको अभिभावकले दिने वातावरणमा निर्भर हुन्छ । जब बच्चाले अनुकुल वातावरण प्राप्त गर्छ, सही बाटो समात्छ । जब अनुकुल वातावरण पाउँदैन, बाटो बिराउँछ ।

जस/अपजस अभिभावकको नै हो । बच्चालाई हुर्काउने क्रममा अभिभावकले त्यस्ता त्रुटी गरिरहेका हुन्छन्, जसले बच्चालाई पथभ्रष्ट बन्न बाध्य तुल्याउँछ । बच्चा जन्माएपछि उनीहरुलाई कसरी स्यहारसुसार गर्ने, कस्तो शिक्षादिक्षा दिने, कस्तो संस्कार सिकाउने भन्ने कुरा अभिभावकको हातमा हुन्छ ।

गुमाउँदै अभिभावकत्व

यो अवस्था खासगरी शहरिय परिवारमा पाइन्छ । पति-पत्नी दुबै व्यस्त । बच्चालाई अरुकै जिम्ममा छाड्ने वा चाइल्ड केयर सेन्टरमा राख्ने । कतिले त बच्चा हुर्काउने झन्झटबाट पार पाउन उनीहरुलाई होस्टलमा राखिदिन्छन् । अहिले यस्तो प्रवृत्ति निकै मौलाएको छ ।

बच्चा त्यही बेला आफ्नो अभिभावकसँग विमुख हुन पुग्छन्, जतिबेला उनीहरुलाई आमाबुवाको ममतामयी काखको खाँचो हुन्छ । न्यानो स्पर्शको आवश्यक्ता हुन्छ । प्रेममय छातीको तलतल हुन्छ ।

अभिभावकले बच्चाको यो अवस्था बुझ्दैनन् । त्यही कारण बच्चाहरुले अभिभावकत्व गुमाउन पुग्छन् । बच्चालाई उचित रेखदेख, हेरचाहको आवश्यक भएको बेला उनीहरुबाट विमुख हुनु भनेको पक्कैपनि राम्रो होइन ।

एक्लिदै बच्चा

अहिले के ट्रेन्ड छ भने, एउटा मात्र बच्चा जन्माउने । हामीकहाँ सन्देश नै छ, थोरै सन्तान, इश्वरको वरदान । बच्चालाई बोझको रुपमा लिने वा अभिभावकको हैसियत कमजोर भएको अवस्थालाई मध्यनजर गर्दै यो सन्देश जारी गरिएको हो । तर, यसले बच्चाहरु एक्लिदै गएका छन् । एउटा दम्पतीले एउटा मात्र बच्चा जन्माउने प्रवृत्ति छ । यसले गर्दा बच्चाले आफ्नो साथी पाउँदैनन् । आफु जस्तै दौतरी पाउँदैनन् । यसरी उनीहरु एक्लिदै गएका छन् ।

पछिल्लो समय बच्चाहरु मोवाइल, ल्यापटप आदिमा लिप्त हुनुको पछाडि उनीहरु एक्लो भएर नै हो । बच्चाले आफुलाई भुलाउनका लागि पनि मोवाइल, ल्यापटपको साहारा लिनुपर्ने अवस्था छ ।

कसरी हुर्काउने ?

बच्चाका लागि अभिभावकले साथीको भूमिका पनि खेल्नुपर्छ । उनीहरुसँग बातचित गर्ने, खेल्ने, हाँस्ने, कार्टुन हेर्ने, रमाउने गर्नुपर्छ । यसले गर्दा बच्चाहरु अभिभावकसँग घुलमिल हुन्छन् । उनीहरुले एक्लो अनुवभ गर्दैनन् ।

प्रोत्साहित गरौं

बच्चालाई शारीरिक तथा मानसिक रुपमै बलियो बनाउनुपर्छ । यसका लागि उनीहरुलाई सन्तुलित खानपानको त आवश्यक हुन्छ नै, प्रोत्साहनको पनि । बच्चालाई सानोतिनो कामका लागि प्रोत्साहित गर्नुपर्छ । हौसला दिनुपर्छ । उनीहरुले कहिले पनि आफुलाई कमजोर ठान्नु नपरोस् । अपहेलित अनुभव गर्न नपरोस् ।

बच्चाले राम्रो काम गर्ने प्रयास गर्छ भने उनीहरुलाई थप हौसला दिनुपर्छ । यसले उनमा आत्मामनोबल त बढ्छ नै, नराम्रो काम गर्नु हुँदैन भन्ने बोध पनि हुन्छ ।

बच्चालाई सुनौं

अक्सर अभिभावक के ठान्छन् भने बच्चासँग कुराकानी गर्नु आवश्यक छैन । बच्चाहरु आफै खेलिहाल्छ । तर, बच्चासँग कुराकानी गर्ने, उनीहरुको भावना बुझ्ने, इच्छा बुझ्ने प्रयास गर्नुपर्छ । हुनसक्छ, उनीहरु आफुलाई खुलस्त रुपमा व्यक्त गर्न सक्दैनन् । यद्यपी केहि कुरा गर्न खोजिरहेका हुन्छन् । यसका लागि अभिभावकले उनीहरुसँग मित्रवत् व्यवहार गर्नुपर्छ ।

तुलना नगरौं

धेरै अभिभावकले गर्ने गल्ती हो, आफ्नो बच्चालाई अरुसँग तुलना गर्ने । फलानो बच्चा यस्तो छ, यसरी पढ्छ, यसरी होमवर्क गर्छ, यसरी सफासुग्घर बस्छ, यति ज्ञानी छ, यति सिपालु छ । यसले बच्चालाई प्रेरित गर्दैन, बरु हतोत्साही गर्छ । किनभने कुनै बच्चासँग अर्को बच्चा तुलना हुनै सक्दैन । एउटा बच्चाले पढाईमा राम्रो अंक ल्यायो भने, अर्को बच्चाले पनि उत्तिनै ल्याउनुपर्छ भन्ने छैन । अर्को बच्चा चित्रकलामा अब्बल हुनसक्छ । गाउनमा सिपालु हुनसक्छ ।

कुनैपनि बच्चालाई अर्कोसँग तुलना गर्नु अभिभावकको सबैभन्दा ठूलो मूर्खता हो । संसारमा सबैमा एउटै गुण हुँदैन ।

बच्चाको क्षमता चिनौं

आफ्नो बच्चाले पढाईमा राम्रो गरेन भनेर धेरै अभिभावक गुनासो गर्छन् । जबकी त्यही बच्चाको अर्को के खुबी छ भन्ने कुरा खोज्ने काम गरिदैन ।

हरेक बच्चाको आ-आफ्नै क्षमता, खुबी हुन्छ । त्यसलाई चिन्नुपर्छ । बच्चाको क्षमता जे कुरामा छ, त्यसैमा प्रोत्साहित गर्नुपर्छ । बच्चाको उज्वल करियरका लागि पढाइमा धेरै अंक हासिल गर्नुपर्छ भन्ने पुरातन र अवैज्ञानिक मान्यतालाई त्यागौं । बरु, उनीहरुको क्षमता पहिचान गरेर त्यसलाई गोडमेल गरौं ।

onlinekhabar

Related News

माईतीघर मण्डलामा १८ बर्षीय नुभिव उप्रेतीको हत्या प्रकरणका बारेमा शान्तीपुर्ण आन्दोलन तथा दिप प्रज्वलन
माईतीघर मण्डलामा १८ बर्षीय नुभिव उप्रेतीको हत्या प्रकरणका बारेमा शान्तीपुर्ण आन्दोलन तथा दिप प्रज्वलन
  • ११ पुष २०७४, मंगलवार

न्यायको लागि शान्तीपूर्ण आवाज तथा दिप प्रज्वलन आज साझ माईतीघर मण्डलामा १८ बर्षीय नुभिव उप्रेतीको हत्या प्रकरणका बारेमा शान्तीपुर्ण आन्दोलन...

जनकलाल शर्मा स्मृति शतबार्षिकी भर्चुअल कार्यक्रम भव्यताका साथ सम्पन्न
जनकलाल शर्मा स्मृति शतबार्षिकी भर्चुअल कार्यक्रम भव्यताका साथ सम्पन्न
  • ११ पुष २०७४, मंगलवार

बैशाख १७, २०७८ इलाम, क्याबुङ, क्याबुङ विकास प्रतिष्ठानको आयोजना तथा नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठानको सहकार्यमा जनकलाल शर्मा स्मृति शतवार्षिकी भर्चुअल कार्यक्रम...

आयुर्वेद उद्योगलाई नयाँ उचाईमा पुर्याउन औषधी व्यवस्था विभाग र आयुर्वेद औषधि उत्पादक संघ बीच बिशेष छलफल
आयुर्वेद उद्योगलाई नयाँ उचाईमा पुर्याउन औषधी व्यवस्था विभाग र आयुर्वेद औषधि उत्पादक संघ बीच बिशेष छलफल
  • ११ पुष २०७४, मंगलवार

 Namaraj Bhatta, Source: Healthnewsnepal काठमाडौं, २१ कार्तिक २०७७ नेपाल औषधि व्यवस्था विभाग र नेपाल आयुर्वेद औषधि उत्पादक संघ (AMPAN) बीच...

TOP